Kısaca: 2026'da akademik girişimler için en önemli destek, hibe yerine hisse karşılığı yatırım yapan TÜBİTAK BiGG Yatırım (1812) programı: tohum öncesi aşamada %3 hisse karşılığı 1.350.000 TL. Daha ileri aşamadaki şirketler için BiGG+ Tohum Yatırım 2026-1 çağrısı %10'a kadar hisse karşılığı 8 milyon TL'ye kadar yatırım sunuyor; başvurular 20 Kasım 2026'da kapanıyor. Şirket kurulduktan sonra ilk Ar-Ge hibesi için kapı TÜBİTAK 1507. 2026'da kabul edilen 7592 sayılı Kanun ise buluşu yapana TTO gelirinin en az üçte birini güvenceye aldı.
Bir akademisyen için şirket kurmak üç ayrı işi aynı anda yürütmek demek: üniversiteden izin almak, fikri mülkiyeti TTO ile netleştirmek ve ilk parayı bulmak. İzin sürecini öğretim üyesinin teknokentte şirket kurması rehberimizde, teknokentin vergi avantajlarını 4691 teşvikleri yazımızda anlattık. Bu yazı üçüncü konuya, yani akademik girişimlerin kullanabileceği destek ve yatırım programlarına odaklanıyor.
Not: Program tutarları ve çağrı tarihleri 1 Kasım 2026 itibarıyla TÜBİTAK'ın kendi duyurularından alınmıştır. Çağrılar sık güncellendiği için başvurmadan önce güncel çağrı metnini mutlaka okuyun. Bu yazı yatırım veya hukuki danışmanlık değildir.
BiGG hâlâ var mı? 1512'den 1812'ye geçiş
Uzun yıllar "BiGG" denince TÜBİTAK 1512 Bireysel Genç Girişim programı akla geliyordu. 2026'da ise TÜBİTAK girişimcilik programları listesinde 1512 yer almıyor; aktif çağrılar 1812 Yatırım Tabanlı Girişimcilik Destek Programı (BiGG Yatırım) üzerinden açılıyor. En önemli fark şu: 1812 hibe değil, TÜBİTAK BiGG Fonu üzerinden şirketinize hisse karşılığı yatırım yapıyor. Bu da şirketinizin pay tablosuna ilk günden bir fonun girmesi anlamına geliyor.
BiGG Yatırım (1812) nasıl işler?
Program üç aşamalı:
- Aşama 1, hızlandırma: TÜBİTAK'ın yetkilendirdiği uygulayıcı kuruluşların (1612) yürüttüğü hızlandırma programı. İş fikri burada olgunlaştırılır.
- Aşama 2, tohum öncesi yatırım: "Mükemmeliyet Mührü" alan girişime TÜBİTAK BiGG Fonu %3 hisse karşılığında 1.350.000 TL yatırım yapar. İzleme sürecinde 1.350.000 TL'ye kadar ek yatırım mümkündür. Fonun hissesi bu aşamada en fazla %5 olabilir, proje süresi en fazla 18 aydır.
- Aşama 3, tohum yatırım (BiGG+): Aşama 2'yi veya eski 1512 programını tamamlamış şirketler için daha büyük ölçekli yatırım.
2026-2 tohum öncesi çağrısında başvurular 31 Ağustos–30 Eylül 2026 arasında alındı. TÜBİTAK duyurusuna göre sonuçlar 24–27 Kasım 2026'da açıklanacak, şirket kuruluşu için son gün 31 Aralık 2026 ve destek 1 Ocak 2027'de başlayacak. Yeni çağrılar için TÜBİTAK duyurularını takip etmek gerekiyor.
Akademisyen BiGG'e başvurabilir mi?
TÜBİTAK 1812 önemli hususlar sayfasına göre Aşama 1'e başvurmak için ön lisans ile doktora arasındaki bir programa kayıtlı öğrenci veya bu programlardan mezun olmak gerekiyor. Program metninde öğretim üyelerine veya kamu personeline özel bir hüküm yok, kurucu pay oranı şartı da yok. Doktoralı bir öğretim üyesi "mezun" şartını biçimsel olarak karşılıyor.
Dikkat edilmesi gereken iki nokta var:
- Ortaklık kısıtı: Başvuru tarihinde başka bir şirkette veya şahıs işletmesinde ortaklığı olanlar başvuramıyor (halka açık şirket payları ve kitle fonlaması payları hariç). Zaten bir şirkette ortaklığı olan akademisyen bu nedenle dışarıda kalabilir.
- Üniversite izni ayrı bir süreç: BiGG'e kabul edilmek, akademisyenin şirkette ortak olması için gereken Üniversite Yönetim Kurulu iznini ortadan kaldırmaz. Şirket teknokentte kurulacaksa izin 4691 md. 7'ye göre ayrıca alınmalı.
Uygulamada en sağlam kurgu, akademisyenin öğrenci veya mezun ortaklarla bir ekip olarak başvurması ve ortaklık için ÜYK iznini paralel yürütmesidir. Başvurmadan önce güncel çağrı metnini okuyun; tereddüt varsa TÜBİTAK'a yazılı olarak sorun.
BiGG+ Tohum Yatırım 2026-1: başvurular 20 Kasım'a kadar
BiGG+ Tohum Yatırım 2026-1 çağrısı, 1 Ocak 2016'dan sonra kurulmuş ve 1812 Aşama 2'yi veya 1512 programını tamamlamış sermaye şirketlerine açık. Yatırımın üst sınırı 8 milyon TL, fonun alabileceği hisse en fazla %10 ve proje süresi 36 ay. Başvurular PRODİS üzerinden 5 Ekim–20 Kasım 2026 arasında yapılıyor; kurum ön kaydı ve belgeler için son gün 17 Kasım 2026.
Şirket kurulduktan sonra: 1507 ve diğer TÜBİTAK programları
| Program | Ne için? | 2026 durumu |
|---|---|---|
| 1507 KOBİ Ar-Ge Başlangıç | Kurulmuş şirketin ilk Ar-Ge projesi için hibe | 2026-2 çağrısı açık olarak listeleniyor; bütçe üst sınırı için çağrı metnine bakın |
| 1501 Sanayi Ar-Ge | Büyüyen şirketlerin Ar-Ge projeleri | Şirket ölçeklendikçe sıradaki adım |
| 1505 Üniversite-Sanayi İşbirliği | Şirket ile üniversitenin ortak projesi | Spin-off ile kendi üniversitesini bağlayan mekanizma |
| 1602 Patent Destek | Patent başvurusu masrafları | Buluşun korunması aşamasında |
| 1702 Patent Tabanlı Teknoloji Transferi | Patentli teknolojinin şirkete aktarılması | TTO lisansı ile birlikte değerlendirilebilir |
| 1514 Girişim Sermayesi (Tech-InvesTR) | Girişimciye değil, girişim sermayesi fonlarına destek | Dolaylı: bu fonlardan yatırım almak mümkün |
Sıkça karıştırılan bir nokta: 1832 ve 1833 numaralı çağrılar 2026'da yeşil dönüşüm odaklı. 1833 SAYEM Yeşil Dönüşüm 2026-1 başvuruları 15 Haziran 2026'da kapandı. Bu programlar bireysel akademik girişimler için değil, sanayi odaklı ortak yapılar için tasarlanmış.
TTO'nun rolü ve 7592 sayılı Kanun ile gelen değişiklik
Üniversitede geliştirilen bir buluşu şirkette kullanmak istiyorsanız ilk durak teknoloji transfer ofisidir (TTO). TTO patent başvurusunu, lisans sözleşmesini ve spin-off protokolünü yürütür. 30 Temmuz 2026 kabul tarihli 7592 sayılı Kanun, bu ilişkinin kurallarını önemli ölçüde değiştirdi:
- Üniversite, hizmet buluşlarının hak sahipliğini TTO'ya devredebilir.
- TTO'ya devredilen haklardan elde edilen gelirin üçte biri üniversitenin döner sermayesine, en az üçte biri buluşu yapana ödenir.
- TTO'lar kamu ve özel sektör şirketleriyle ortaklık kurabilir; birden fazla üniversite ortak TTO kurabilir.
Bu, TTO'nun lisans karşılığında spin-off'unuzdan pay isteyebileceği anlamına gelir. Kanun bunu zorunlu tutmuyor; pay veya gelir payı müzakere edilir. Müzakereye girerken BiGG fonunun alacağı hisseyi de hesaba katın: TTO payı, fon payı ve varsa teknik ortağın payı birlikte kurucu payınızı belirler.
Akademisyen için önerilen yol haritası
TÜBİTAK'ın resmî olarak önerdiği bir sıra yok. Aşağıdaki sıra, programların koşullarına göre bizim çıkardığımız pratik bir yol haritası:
- Buluşu veya yazılımı TTO'ya bildirin, fikri mülkiyet durumunu netleştirin.
- Gerekiyorsa patent başvurusunu TTO bütçesiyle veya 1602 desteğiyle yapın.
- ÜYK iznini alın, teknokent başvurusunu yapın ve şirketi kurun.
- Uygunsa BiGG Yatırım (1812) ile tohum öncesi yatırımı hedefleyin.
- Şirket kurulduktan sonra ilk Ar-Ge projesini 1507 ile destekleyin.
- Büyüdükçe 1501 veya üniversitenizle ortak projeler için 1505'e, yatırım için BiGG+ ve 1514 destekli fonlara geçin.
Akademik teşvik ve Girişimci ve Yenilikçi Üniversite Endeksi
Üniversiteler de akademik girişimciliği teşvik etmek için motive. Girişimci ve Yenilikçi Üniversite Endeksi'ni YÖK değil TÜBİTAK hazırlıyor. Endeks 23 göstergeyle fikri mülkiyet havuzunu, ekonomik ve toplumsal katkıyı ölçüyor. 28 Mayıs 2025'te açıklanan 2024 endeksinde 197 üniversite değerlendirildi; ilk üç sırada ODTÜ, İTÜ ve Yıldız Teknik Üniversitesi yer aldı. Bu yüzden üniversitelerin TTO'ları spin-off kurulmasını desteklemeye genellikle isteklidir.
Akademik teşvik ödeneğinde patent ve proje faaliyetleri de puanlanıyor. Ödeme alabilmek için en az 30 puan gerekiyor ve toplam puan 100 ile sınırlı. Faaliyet türlerinin güncel puan değerleri için üniversitenizin akademik teşvik komisyonunun duyurularına bakın.
KOSGEB ve kalkınma ajansları
Şirket kurulduktan sonra KOSGEB'in Ar-Ge, inovasyon ve girişimcilik programları da değerlendirilebilir. Gaziantep, Adıyaman ve Kilis'teki girişimler İpekyolu Kalkınma Ajansı'nın dönemsel çağrılarını da takip etmeli. Bu programların limitleri ve çağrı takvimleri sık değiştiği için başvurudan önce ilgili kurumun güncel duyurusunu kontrol edin.
Hibe ve yatırımı ürüne çevirmek
Yatırım almak işin başlangıcı. Asıl zorluk, kısıtlı bütçeyle çalışan, ölçeklenebilir ve yatırımcıya gösterilebilir bir ürün çıkarmak. Akıl Yazılım olarak Gaziantep OSB Teknokent'te akademik ve girişimci fikirleri ürüne dönüştürüyoruz. Kurucu ortaklarımızdan Doç. Dr. Cemal Aktürk de akademisyen. Girişimlere teknik kurucu ortak oluyor, ürünü maliyetine geliştirip ortak olabiliyor veya MVP'yi yatırım görüşmelerine hazırlıyoruz. Ortak olduğumuz ürünlerden bakım ve işletme ücreti almıyoruz.
Tüm modelleri girişimciler sayfamızda bulabilir, iletişim formu veya WhatsApp (+90 555 068 83 49) üzerinden bize yazabilirsiniz.
Kaynaklar
- TÜBİTAK, girişimcilik ulusal destek programları
- TÜBİTAK 1812 BiGG Yatırım, önemli hususlar
- TÜBİTAK, BiGG Yatırım 2026-2 çağrı duyurusu
- TÜBİTAK, BiGG+ Tohum Yatırım 2026-1 çağrı duyurusu
- TÜBİTAK 1507 KOBİ Ar-Ge Başlangıç 2026-2 çağrı metni
- TÜBİTAK, Girişimci ve Yenilikçi Üniversite Endeksi
- 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu, ek md. 32 (mevzuat.gov.tr)
